Archive for the ‘rolnictwo’ Category

postheadericon Bonitacja

Bonitacja użytków zielonych w niemieckiej klasyfikacji gleb różni się więc od bonitacji użytków ornych, gdyż w tym wypadku mniejszą wagę przywiązuje się do substancji glebowej, a na pierwszy plan stawia się stosunki wodne i klimatyczne. Podstawą wyceny substancji glebowej jest typ gleby oraz jej klasa. Przy bonitacji użytków zielonych ogranicza się jedynie do czterech typów gleb, a mianowicie: piasku, gliny, iłów oraz torfu, przy czym nie odróżnia się torfów niskich od wysokich. Przyjmuje się jedynie trzy klasy gleb, których charakterystyka pokrywa się w dużej mierze z klasami przyjętymi w bonitacji ziem ornych. Podczas gdy przy ustalaniu wskaźnika glebowego użytków polowych zakłada się normalny klimat, to przy bonitacji użytków zielonych wyróżnia się 4 rejony klimatyczne oznaczone literami a, b, c i d. Podstawę do zaszeregowania do odpowiedniego rejonu klimatycznego stanowi przeciętna roczna temperatura, a mianowicie przyjęto dla najlepszego rejonu klimatycznego przeciętną roczną temperaturę wynoszącą co najmniej 8°C, a najgorszego — niższą od 5,6°C. Rejony klimatyczne mówią o długości okresu wegetacyjnego i dyspozycyjnej sumie ciepła, a obie te cechy przesądzają o liczbie możliwych do uzyskania pokosów. Zgodnie z tym w rejonie klimatycznym a uzyskuje się trzy pokosy, a w najmniej dogodnym rejonie d — tylko jeden, i to bez pastwiska po nim. Jest nieco dziwne, że miarą, według której zaszeregowuje się użytki zielone do odpowiedniego rejonu klimatycznego, jest długość okresu wegetacyjnego, gdyż po pierwsze w takim samym prawie stopniu przesądza on o plenności użytków zielonych jak i polowych, a po drugie wydatny wpływ klimatu na potencjał produkcyjny użytków zielonych w mniejszym stopniu znajduje swój wyraz w stosunkach cieplnych, a w znacznie większym w stosunkach wilgotnościowych.

postheadericon Brakowanie

Jest to zabieg bardzo ważny w ciągu całego życia gęsi. Przez cały czas wychowu należy przygotowywać się do zestawiania stad, usuwając ptaki źle rosnące, słabo opierzające się, o małej masie oraz z objawami chorób. Eliminuje się także ptaki grubo- kościste, z długą, łabędziowatą szyją, o niewłaściwej barwie i niepełnym upierzeniu ze zbyt dużym obwisłym brzuchem, o zbyt długim grzbiecie. Za wady uznaje się także: wysoko osadzony i kanciasty tułów, niewłaściwą barwę skoków i dzioba, za małą masę ciała, kulawizny, wywrotki skrzydeł itp. W wieku 20 tygodni, kiedy gęsi już kilka razy podlegały zabiegom brakowania, ocenia się głównie ich pokrój, harmonijność budowy, postawę i sposób chodzenia. Brakuje się ptaki o zbyt spionowanej postawie ciała lub chwiejnym chodzie. Podstawą wyboru do stada hodowlanego jest prawidłowy pokrój, mocna budowa i zdrowie gęsi oraz inne kryteria dotyczące oceny użytkowości. Brakowanie gęsi po zakończeniu pierwszego roku użytkowania dotyczy ptaków, które zaczęły się zbyt wcześnie pierzyć oraz o niższej od przeciętnej masie ciała. W fermach hodowlanych uwzględnia się ponadto nieśność, budowę ciała, zdrowotność oraz masę i zdolność wylęgową jaj. Na podstawie wyników tej oceny określa się plan dalszej pracy hodowlanej. W wieku 60 dni ocenia się więc ptaki głównie na podstawie masy ciała, szybkości opierzania, szerokości i głębokości klatki piersiowej. W wieku 6—7 miesięcy ocenia się rozwój narządów płciowych u gąsiorów. W miesiąc po rozpoczęciu oświetlania dokonuje się przeglądu niosek, oceniając rozstawienie kości łonowych oraz ich elastyczność.

postheadericon Cena ziemi

Wówczas, gdy wzrastająca cena ziemi zmusza do uzyskania wyższych zbiorów, stosuje się środki zmierzające do poprawienia struktury gleby, zwłaszcza przez regularne wzbogacanie warstwy ornej w próchnicę. Pierwszym takim środkiem jest uprawa roślin strukturotwórczych i wzbogacających glebę w próchnicę, jak mieszanek koniczyny z trawami, lub przejście na gospodarkę przemienną oraz uprawa roślin motylkowych. W ten sposób znaczny i trwały wzrost żyzności gleby uzyskano w Europie poprzez zastąpienie około 1800 roku zielonego ugoru w gospodarce trójpolowej uregulowaną uprawą wieloletnich roślin pastewnych. Tę samą rolę, jeśli idzie o zachowanie żyzności gleby, spełniała wprowadzona w ostatnich dziesięcioleciach przez Wiliamsa uprawa koniczyny z trawami. W pasie zbożowym USA wybitne znaczenie dla podniesienia żyzności gleby miało wprowadzenie do uprawy nostrzyku, lucerny i soi. Dopiero rolnictwo stojące na najwyższym stopniu rozwoju wprowadza do organizacji gospodarstwa rolnego chów inwentarza użytkowego, a tym samym uregulowaną produkcję obornika oraz jego stosowanie. W strefie umiarkowanej zapotrzebowanie na obornik jest często głównym momentem określającym rozmiar chowu inwentarza. Tylko bardzo wysoka cena ziemi i dobre warunki zbytu i spieniężenia produktów rolnych stwarzają dostateczny bodziec do wysiłków zmierzających do uzyskania optimum żyzności gleby poprzez systematyczne jej wzbogacanie w próchnicę, pogłębianie warstwy ornej, przy jednoczesnym dokładnym regulowaniu odczynu gleby oraz przez rozszerzanie uprawy intensywnych roślin okopowych.

postheadericon Ceny

Cena produktu musi zasadniczo pokryć koszty produkcji ponoszone przez gospodarstwa położone w najbardziej niekorzystnych warunkach oraz zapewnić nawet tym gospodarstwom uzyskanie określonego zysku. Cenę zatem określa produkt gleby krańcowej, a więc produkt wytworzony w najbardziej niekorzystnych warunkach. Jeżeli zatem nawet w tych warunkach gospodarstwo uzyskuje zadowalający wynik, to gospodarstwa znajdujące się w korzystniejszych warunkach przyrodniczych i ekonomicznych przy tych samych nakładach pracy i kapitału muszą uzyskiwać znacznie lepszą rentowność. Tę nadwyżkę uzyskiwaną jedynie dzięki korzystniejszej lokalizacji określano jako rentę gruntową. Jednakże w praktyce ceny produktów rolniczych nie są wyznaczane przez „koszty gleby krańcowej”. Przeciwnie, rolnictwo musi uznać takie ceny produktów rolniczych, jakie wynikają z konkretnego układu społeczno-ekonomicznego. W konsekwencji częściej jest raczej aktualne pytanie, w jakich warunkach przyrodniczych j. ekonomicznych i na jakich glebach można jeszcze gospodarować licząc na zadowalający efekt przy istniejącej relacji cen. Słabo plonujące gleby, nie czyniące zadość tym warunkom, będą musiały wypaść spod użytkowania rolniczego. Zjawisko to łączy się bardzo ściśle ze wzrostem standardu życiowego ludności wiejskiej, konkretnie — kosztów robocizny.

postheadericon Ciepło

Stanowi ono najważniejszy warunek prawidłowego wzrostu i rozwoju gąsiąt. Początkowo zdolność gąsiąt do wyrównywania ciepła jest bardzo mała. Dlatego dodatkowe ogrzewanie jest sprawą ważną. Istnieje wiele sposobów dogrzewania. Można je też ogrzewać grzejnikami lub lampami elektrycznymi albo specjalnymi piecami ogrzewanymi trocinami luli koksem. W nowoczesnych pomieszczeniach stosuje się coraz częściej nagrzewnice ogrzewane różnym materiałem opałowymo różnych zasadach działania. Umieszcza się je w otworach nawiewnych, dostarczających świeżego powietrza. W zależności od potrzeb można je okresowo włączać i wyłączać za pomocą termowentylu. Temperatura pod sztuczną kwoką zależy od szybkości i i 111adzania się powietrza w wychowalni. Na Węgrzech stosuje się temperaturę przez pierwsze 5—6 dni wychowu 28—26°C, od 6—10 dnia 27—20°C, od 11 14 dnia 23°C, a po dwóch tygodniach 20°C. Różnica temperatur miedzy powietrzem pod sztuczną kwoką a otoczeniem powinna wynosić 5—10°C; różnica ta musi być ciągle stała. Również wilgotność powinna być stała i wynosić 65—70%.

postheadericon Dochód

Wynik gospodarstwa rolniczego wraz z dochodem z pracy właściciela gospodarstwa określamy pojęciem „dochodu rolniczego”. Obejmuje on następujące rodzaje dochodu: dochód z pracy kierownika gospodarstwa jako wynagrodzenie za jego pracę fizyczną i umysłową w gospodarstwie, dochód z kapitału jako oprocentowanie od kapitału włożonego w gospodarstwo rolnicze, zysk przedsiębiorcy jako różnica między faktycznym a należnym oprocentowaniem od włożonego kapitału. Dochód z kapitału obejmuje uzyskane oprocentowanie od kapitału zakładowego, jak budynki, inwentarz żywy i martwy, oraz od tej części kapitału obrotowego, którego średnia wielkość w ciągu roku jest ustalona wymaganiami prowadzenia gospodarstwa i który nie może być przeznaczony na inne cele. Do dochodu z kapitału zalicza się również oprocentowanie od kapitału włożonego w ziemię; obecnie określa się go ogólnie pojęciem „renty gruntowej”. Należność wynikającą z oprocentowania kapitału zakładowego oblicza się na podstawie wartości włożonego kapitału, która jest znana lub może być ustalona bez większych trudności. Natomiast wielkość osiąganej renty gruntowej wynika z rentowności gospodarstwa; dlatego też niejednokrotnie uzyskiwanie wysokiej renty gruntowej uznaje się za prywatno-gospodarczy cel prowadzenia gospodarstwa rolniczego. Stąd renta gruntowa stanowi główną podstawę kształtowania się ceny ziemi w dłuższym okresie czasu. Oczywiście w różnych warunkach lokalnych renta gruntowa kształtuje się bardzo różnie zależnie od zdolności produkcyjnej gleby, klimatu oraz od gospodarczych korzyści wynikających z położenia w stosunku do rynku zbytu.

postheadericon Doliny i niecki w Niemczech

Rejon ten obejmuje najlepsze pod względem klimatycznym części Niemiec, ograniczające się jednak do niedużych okręgów na południowym zachodzie Niemiec, jak: nizina nad górnym Renem, dolina Mozeli, rejon wokół Jeziora Bodeńskiego, niecka szwabsko-frankońska oraz doliny Neckaru i Menu koło Wurzburga. Ten rejon przyrodniczy zespolony jest z najlepszymi warunkami termicznymi, w których średnia roczna temperatura wynosi 10°C przy lecie cieplejszym i łagodnej zimie, co w rezultacie powoduje długi okres wegetacyjny. Opady są obfite i dogodnie rozłożone w ciągu całego roku. Jest to najlepszy rejon dla wysoce intensywnej gospodarki polowej i uprawy bardzo wymagających roślin specjalnych. Elastyczność w organizowaniu produkcji możliwa jest w tym rejonie w tak dużym stopniu, jakiej się nie spotyka w żadnej innej części Niemiec. Jeżeli mimo to faktyczna intensywność produkcji, wydajność ziemi oraz nasilenie uprawy wszelkiego rodzaju międzyplonów częstokroć nie odpowiada istniejącym możliwościom, to przyczyna tego tkwi w niewłaściwej strukturze agrarnej i w dużym rozdrobnieniu pól. W porównaniu z rejonem V, który posiadał najlepsze gleby orne, przewaga tego rejonu tkwi w niezmiernie długim okresie wegetacyjnym w ciepłym i wilgotnym klimacie umożliwiającym uprawę najbardziej wymagających roślin, jak: winorośle, chmiel, tytoń i owoce.

postheadericon Formy produkcji

Różnorodność form produkcji i produktów na poszczególnych obszarach i kontynentach świata jest uwarunkowana przyrodniczo. Ale jeszcze do dziś w wielu rejonach świata panują w rolnictwie takie systemy gospodarcze, których w żadnym wypadku nie można uznać za dostosowane w sposób optymalny do istniejących tam przyrodniczych czynników warunkujących produkcję. A zatem gospodarstwa nie wykorzystują tam w pełni możliwości danych rolnictwu przez siły przyrody. Przemiana systemów gospodarczych nie jest tam jednak możliwa tak długo, jak długo brak jest niezbędnych po temu warunków ekonomicznych. Lokalne warunki przyrodnicze określają przydatność uprawową, formy uprawy i potencjalną produkcyjność roślin uprawnych. Jednak rzeczywiście możliwy do uzyskania efekt produkcyjny jest również zależny od ogólnego poziomu rozwoju gospodarki narodowej i rolnictwa. Albowiem rolnictwo jest w stanie osiągnąć maksymalną produktywność ziemi dopiero wówczas, gdy ogólny poziom rozwoju ekonomicznego kraju stwarza możliwości całkowitego dostosowania organizacji gospodarstwa rolniczego i sposobu jego prowadzenia do lokalnych warunków przyrodniczych. Środowisko — terytorium — jest decydującym czynnikiem produkcji rolniczej. Jego właściwości określają wielkość efektu gospodarczego. Zadowalający stosunek między efektem a nakładem uzyskuje się jednak tym łatwiej, im wyższa jest granica możliwych do osiągnięcia plonów. Dlatego każdy rolnik musi dążyć do rozwinięcia optymalnych granic potencjału produkcyjnego tkwiącego w warunkach naturalnych terytorium. Istnieją dwie drogi prowadzące do tego celu. Jedną z nich jest podniesienie naturalnej urodzajności poprzez uzupełnienie czynników wzrostu pozostających w minimum.

postheadericon Gatunki gleb

Najlepsze stosunki zapewniają piaski gliniaste, gliny piaszczyste oraz średnio zwięzłe gleby gliniaste, jeśli tylko poprzez właściwą uprawę i doprowadzenie próchnicy do gleby można wytworzyć w niej dobrą strukturę gruzełkowatą. Gruboziarniste piaski mają zbyt małą zdolność magazynowania pokarmów oraz za małą pojemność wodną; nie mogą więc w czasie suszy zapewni roślinom dostatecznej jej ilości. Odwrotnie, wadą zwięzłych gleb gliniastych o ilastych jest zbyt duża wilgotność, za słabe przewietrzenie oraz utrudniona praca przy tworzeniu właściwej struktury gruzełkowatej. Na średnio zwięzłych glinach oraz glebach gliniasto-piaszczystych można uprawiać wszystkie gatunki roślin uprawnych; przy zagospodarowaniu piasków należy się ograniczyć do niektórych tylko mniej wymagających roślin, a przede wszystkim do unikania uprawy polowych roślin pastewnych. Gleby ilaste nadają się przede wszystkim do uprawy roślin pastewnych, oleistych i zbóż, nie nadają się zaś do uprawy okopowych. Tak więc jakość gleb stopniowo wzrasta od gruboziarnistych piasków aż do średnio zwięzłych glin, potem zaś znów stopniowo opada aż do zwięzłych glin i iłów. Należy zaznaczyć, że w ostatnich dziesięcioleciach ocena wartości poszczególnych gatunków gleb uległa znacznej zmianie. Rozpoczęcie stosowania nawozów mineralnych oraz wzmagająca się uprawa ziemniaków doprowadziły do stosunkowo wyższego szacunku gruboziarnistych gleb piaszczystych, zwłaszcza piasków gliniastych. Odwrotnie, gleby drobnoziarniste, jak zwięzłe gliny i iły, są szacowane znacznie niżej. Zaleta tych gleb polegająca na większej zasobności w składniki pokarmowe w wieku nawozów mineralnych jest prawie bez znaczenia.

postheadericon Gospodarka zespolona

W Niemczech „gospodarka zespolona” zastąpiła od około 1800 roku „trójpolówkę” przez włączenie do zestawu uprawianych roślin wieloletniej uprawy mieszanki koniczyny z trawami. Wprowadzenie przez Schubarta polowej uprawy roślin pastewnych, jakkolwiek jeszcze ekstensywnej, oznaczało pod koniec XVIII wieku zasadniczą zmianę warunkującą przejście rolnictwa niemieckiego na gospodarkę kulturalną. Włączenie pod koniec ubiegłego stulecia w rejonie kukurydzianym USA do uprawy lucerny i nostrzyku przekształciło monokulturę zbożową w mieszany, bardziej wydajny system gospodarczy. W Związku Radzieckim dopiero wprowadzenie w ciągu ostatnich dziesięcioleci „systemu trawopolnego” przyczyniło się do przezwyciężenia jednostronnej monokultury zbożowej. System trawopolny, podobnie jak w Niemczech gospodarka zespolona, polegał tu zasadniczo na wprowadzeniu uprawy wieloletnich mieszanek koniczyny z trawami, jednak bez dostatecznego uwzględnienia pozostałych elementów organizacyjno-gospodarczych. Typ gospodarstwa o ekstensywnej uprawie zbóż i roślin pastewnych jest obecnie najbardziej rozpowszechniony w Ameryce Południowej i w Australii. Natomiast w gęsto zaludnionych krajach rolniczych Azji Wschodniej nie doszło jeszcze do rozpowszechnienia systemu polowej uprawy roślin pastewnych, a konsekwencją tego są nadzwyczaj niskie wydajności uzyskiwane w hodowli zwierząt.